Dzwony sejneńskiej Bazyliki

W przeszłości z wież sejneńskiego kościoła nawoływały dzwony najprzedniejszej ludwisarni w Prusach, która zaopatrywała w swoje odlewy ośrodki kościelne w tej części Rzeczpospolitej. Gdzie się one podziały?

Stan i pochodzenie dzwonów kościelnych skrupulatnie opisał w roku 1938 ks. Władysław Kłapkowski, tworząc pracę "Konwent Dominikanów w Sejnach". W 1736 roku, gdy świątynia była intensywnie przebudowywana z finansową pomocą starościny sejwejskiej Róży Strutyńskiej, w pracowni ludwisarza Andreasa Dörlinga w Königsbergu (Królewcu, dziś Kaliningrad) powstał większy dzwon, szeroki na 95 cm z napisem na boku "Gloria in excelsis Deo" (łac. Chwała Bogu na wysokości) i podpisem autora.

Komplet z nim od 1777 roku stanowił mniejszy dzwon, szerokości 84 cm, z inskrypcją o przysporzeniu nim chwały Bogu i Dziewicy Maryi, a także czci wszystkim świętym. Ludwisarz wykonał na jego płaszczu płaskorzeźbę z Matką Boską i Jezusem trzymającym ziemski glob. Oba dzwony wisiały na prawej wieży (gdy patrzymy, stojąc przodem do kościoła). Na lewej znalazło się miejsce dla sygnaturki, najmniejszego dzwonka o 40-centymetrowej szerokości, "o ślicznym głosie".

- Głos mają donośny, dźwięczny, nawzajem zestrojony - pisał o całej muzycznej trójce ksiądz Kłapkowski.

Z powodu, którego jednak nie wymienił, w 1901 roku duży dzwon był przelany, czyli ukształtowany ponownie z tego samego materiału, na zamówienie prałata sejneńskiego ks. Elizeusza Strymowicza. Zamówienie wykonał zakład Kruszewskich w Węgrowie, umieszczając na płaszczu dzwonu napis o jego odnowie oraz wizerunki serc Matki Boskiej, Jezusa i św. Józefa.

Co spowodowało, że dzieło Dörlinga wymagało poprawy lub odświeżenia? Jego wyroby w XVIII wieku cieszyły się powodzeniem. W 1734 roku wykonał on z czeladnikami dzwon dla kościoła w Rożanymstoku. Wcześniej, w roku 1726 powstały zaś w jego pracowni dzwony dla świątyni w Braniewie (wówczas Braunsberg).

Do dziś istnieje przekonanie-legenda, że głosem jednego z nich zachwycił się Napoleon w czasie swego przemarszu na Moskwę i zapragnął mieć go w Paryżu. Dzwon został zrabowany, ale jak pisze autor bloga Historia Braniewa, przez samych Niemców w czasie II Wojny Światowej, z przeznaczeniem na przetopienie i odlanie dział. III Rzesza zagarniała w ten sposób bardzo wiele wyrobów ludwisarskiej sztuki, bo dla Hitlera liczyło się zwiększenie stanu uzbrojenia i sukcesy na froncie. Braniewski dzwon trafił jednak na cmentarzysko dzwonów w Hamburgu, a stamtąd do benedyktynów w Aachen.

Czy podobna historia mogła spotkać dzwony sejneńskie?

W latach 1966-74 Bazylika była stopniowo odnawiana, wówczas też powstały dla niej dwa dzwony na miejsce starych, opisywanych przez ks. Kłapkowskiego. Na fot. głównej widać płaszcz dzwonu z maryjną inskrypcją z 1969 roku. Wiemy, iż sposób na wciągnięcie tych kolosów na wieże wymyślił i skutecznie zastosował Józef Luto, prowadzący zakład ślusarski, instalacji wodnych i kanalizacyjnych nad Marychą, przy dzisiejszej ul. Wileńskiej 1.

Sejneńskie dzwony podczas wirtualnej wycieczki można oglądać na Sejnet.TV. Z niej pochodzą zdjęcia do tego artykułu: